هفته جهانی هماهنگی بین ادیان گامی به سوی اخلاق جهانی مبتنی بر خیر مشترک و کرامت انسانی

دکتر محسن محصل یزدی
در جهانی که سوءبرداشتهای دینی و تعارضهای مبتنی بر تفاوتهای اعتقادی رو به افزایش است، گفتوگوی بین ادیان ضرورتی اخلاقی و اجتماعی برای بقای صلح جهانی به شمار میرود. «هفته جهانی هماهنگی بین ادیان» (World Interfaith Harmony Week) یکی از ابتکارات بینالمللی در این زمینه است که با هدف تقویت همزیستی مسالمتآمیز میان پیروان ادیان، باورها و حتی افراد بدون دین، هر ساله در نخستین هفته ماه فوریه برگزار میشود.
این طرح، نخستینبار در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۰ توسط عبدالله دوم، پادشاه اردن و پروفسور قاضی بن محمد نویسنده کتاب «عشق در قرآن مجید» در مجمع عمومی سازمان ملل متحد پیشنهاد شد و در ۲۰ اکتبر همان سال، با اجماع کامل کشورهای عضو، بهعنوان یک قطعنامه رسمی سازمان ملل به تصویب رسید. بر اساس این قطعنامه، هفته اول فوریه بهعنوان فرصتی جهانی برای ترویج پیام صلح، مدارا، احترام متقابل و گفتوگوی بیندینی اعلام شد. در متن قطعنامه سازمان ملل، بر این نکته تأکید شده است که گفتوگوی بیندینی و درک متقابل، از ارکان اساسی «فرهنگ صلح» محسوب میشوند. همچنین از دولتها خواسته شده است بهصورت داوطلبانه از فعالیتها و برنامههایی حمایت کنند که در مکانهای عبادی گوناگون مانند مساجد، کلیساها، کنیسهها و معابد، پیام صلح و همزیستی را ترویج میکنند؛ پیامی که هر دین، بر اساس سنت و زبان خاص خود، میتواند آن را بیان کند.
ایده اولیه هفته جهانی هماهنگی بین ادیان از نامه «کلمه مشترک میان ما و شما» آغاز شد. «کلمه مشترک» نامهای سرگشاده است که در ۱۳ اکتبر ۲۰۰۷ از سوی گروهی از اندیشمندان و رهبران مسلمان خطاب به رهبران مسیحی جهان منتشر شد. این نامه با الهام از آیه «قُلْ یَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَىٰ كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَیْنَنَا وَبَیْنَكُمْ» (آلعمران: ۶۴) و نیز پیام کتابمقدس مبنی بر «محبت به خدا و محبت به همسایه»، میکوشد بنیانی مشترک برای صلح، تفاهم و گفتوگوی الهیاتی میان اسلام و مسیحیت فراهم آورد. هفته جهانی هماهنگی بین ادیان، در ادامه این نامه دامنه گفتوگو را فراتر از ادیان توحیدی برده و همه انسانهای نیکاندیش، از هر دین و باور یا حتی بدون تعلق دینی را در بر میگیرد. بدین ترتیب، این هفته میکوشد نوعی اخلاق جهانی مبتنی بر خیر مشترک و کرامت انسانی را تقویت کند.
یکی از ویژگیهای مهم هفته جهانی هماهنگی بین ادیان، ایجاد یک «سکوی مشترک جهانی» برای هزاران گروه، نهاد و کنشگر فعال در حوزه گفتوگوی ادیان است. بسیاری از این فعالیتها در طول سال بهصورت پراکنده و کمدیدهشده انجام میشوند، اما این هفته فرصتی فراهم میآورد تا این تلاشها دیده شوند، به یکدیگر متصل گردند و از موازیکاری پرهیز شود. از این رهگذر، شبکهای جهانی از کنشگران صلح و گفتوگو شکل میگیرد که میتواند تأثیری ماندگار بر جوامع محلی و بینالمللی داشته باشد.
در نهایت، پیام محوری هفته جهانی هماهنگی بین ادیان آن است که ارزشهای مشترک انسانی مانند محبت، عدالت، کرامت و صلح بهمراتب عمیقتر و گستردهتر از اختلافات اعتقادی هستند. تمرکز بر این مشترکات، نهتنها به کاهش تنشهای دینی کمک میکند، بلکه میتواند الهامبخش شکلگیری جهانی همدلتر، عادلانهتر و صلحآمیزتر باشد؛ جهانی که در آن تنوع دینی نه تهدید، بلکه فرصتی برای غنای اخلاقی و معنوی بشر تلقی شود.